HOME· NIEUWS· ARTIKELEN· ACTIVITEITEN· FORUM· LINKS· OVER PVP
Nieuws | 20 maart 2003
Wat heeft die wolk ons gebracht?
Onlangs promoveerde Bert Altena op het proefschrift "Wolken gaan voorbij ...., Een homiletisch onderzoek naar mogelijkheden voor de preek in een postmodern klimaat. Centraal Weekblad vroeg ds. Ron van der Spoel van Passie voor Preken om deze dissertatie te recenseren. Lees hier wat hij ervan vond.
Het proefschrift van Bert Altena over de preek in een postmodern klimaat kreeg als titel mee: “Wolken gaan voorbij …”. Een uitspraak van Augustinus die het preken relativeert. Als er iets is wat de kersverse doctor in deze goed leesbare en overzichtelijk opgezette dissertatie doet, is het relativeren. .

Doel van zijn onderzoek was om aan te tonen dat er van het postmoderne denken juist een stimulans kan uitgaan voor het preken. Aan de hand van de filosofen Lyotard en Derrida staat hij uitvoerig stil bij elementen uit het postmoderne denken. Vervolgens noemt hij van daaruit zes motieven voor het preken. Motieven die je kan samenvatten met het woord ‘openheid’. Openheid voor postmodernisme betekent volgens Altena openheid in een tekstinterpretatie met meerdere betekenissen naast elkaar. Het is openheid voor de hoorder, die vrij moet zijn om al dan niet in te gaan op wat de preek naar voren brengt en die er zijn eigen weg mee moet kunnen gaan. Het is openheid in taalgebruik, waarbij verbeelding ruimte biedt om er eigen gedachten en gevoelens aan te koppelen. Openheid ook in het spreken over God, want God blijft ten diepste geheim en is dus niet in woorden te vangen.

.

Het is dit cultiveren van openheid wat Bert Altena brengt tot zijn concept van de preek als open kunstwerk. Goede kunst schept ruimte om tot een eigen interpretatie te komen. Zo zou de openheid van een preek ook moeten werken: het moet de hoorder prikkelen, uitdagen tot een eigen invulling. Daarom is het prachtig als een hoorder onder de preek afdwaalt, want dan gaat hij zelf met het onderwerp aan de gang. Kernzin voor Altena is: een preek houdt geen rekening met de hoorder, maar rekent op de hoorder. De preek heeft de hoorder nodig om aangevuld te worden, om in werking te komen. Dit relativeert de rol van de prediker tot aangever. Dit aangeven doet hij vanuit eigen beleving en interpretatie, maar op zo’n open en voorzichtige manier dat hij niet mensen overtuigt van zijn visie, maar uitnodigt hun eigen visie te ontdekken.

.

Bij het lezen van dit proefschrift bekroop me de vraag: wat heeft die wolk gedaan die daar boven die gemeente hing op zondag? Dat grote verhalen en grote woorden niet meer passen in deze tijd weten we allemaal. Dat de prediker niet vanuit een ivoren toren waarheden over de gemeente kan strooien is inmiddels redelijk doorgedrongen in de meeste studeerkamers. Maar dat openheid en vrijheid voor de hoorder zover gaat dat je geen heldere, eenduidige boodschap over God meer mag verkondigen, dat gaat mij te ver. Dat je preken relativeert is prima, maar dat je de verkondiging reduceert tot een ronde tafelgesprek waar ieder z’n zegje mag doen, dat gaat me veel te ver. Altena vindt dat het moed vraagt om zo open te zijn als hij voorstaat. Ik denk dat het moed vraagt om zo helder te zijn als de boodschap van de Schrift is. Wil je mensen uitdagen, prikkelen, stimuleren hun eigen weg te ontdekken, moet je ze wel een duidelijk spoor laten zien. Heeft juist de postmoderne hoorder, die leeft in een wereld van oneindige keuzemogelijkheden en eindeloze relativering niet een schreeuwende behoefte aan duidelijkheid, aan een heldere boodschap, gebracht op een overtuigende manier?! Die postmoderne hoorder is vervolgens inderdaad prima in staat om een eigen mening en eigen gedachten over die boodschap te ontwikkelen. Er moet echter wel iets zijn als uitgangspunt en dat is de boodschap van het betreffende bijbelgedeelte. Waar de hoorder en diens vrijheid zo de norm wordt, kan daar het Woord nog wel in alle duidelijkheid en met de claim die er vaak in ligt, verkondigd worden? Bert Altena pleit voor respect voor de hoorders, maar ik mis eenzelfde respect voor de boodschap die verkondigd moet worden. Dat brengt het preken uit balans en laat je na het lezen van het proefschrift met vage onrust zitten. “Wolken gaan voorbij …” citeert Altena, maar Augustinus vervolgt deze woorden met “uw Schrift echter blijft tot het einde van de wereld over de scharen uitgespannen”. Niet alles is te relativeren.

.

Drs. Ron van der Spoel, Passie voor Preken

»
Eerste boek in de Passie voor Prekenreeks uitgereikt op de preekconferentie
»
Preken met Geest en kracht
»
Jongens, wat is een goede preek?
»
Driedaagse Cursus Preken met Passie
»
Driedaagse Cursus Preken met Passie
»
Studiedag predikanten en voorganger
»
Mentoringdag over preken
»
Spiriteel preken - openingscollege Jos Douma in Leuven
»
Het gedachtegoed van Passie voor Preken
»
Bestel nu het boek Preken is Prachtig van Ron van der Spoel via de speciale website www.prekenisprachtig.nl
»
Zes weken later: wat doe je met de cursus ?!
»
Passie voor Preken naar Faculteit Leuven
»
Johannes 3:16
»
Nieuw boek: Preken is Prachtig
»
De preekcursus van januari a.s zit vol. De eerstvolgende preekcursus is van 2 t/m 4 juli 2008.
»
BEZIELING EN VERKONDIGING - Theologie in dispuut
»
Eerstvolgende preekcursus van 9 t/m 11 januari 2008
»
Toespraken Lustrumconferentie...
»
Dichtbij de hoorder. Prediking en trends
»
Boek: 'Dichtbij de hoorder'
»
Persbericht jubileumconferentie 'Er preekt een echt mens'
»
Preken met Passie: dé cursus om te leren preken van hart tot hart!
»
Pas op met grapjes
»
15 maart Passie voor Preken conferentie: Je hoorders in beeld
»
En de boer, hij ploegde voort
»
RD-verslag van de conferentiedag van Passie voor Preken
»
Passion for Preaching
»
Symposium Spreken over Preken
»
21 oktober officiele start van PassionforPreaching.com
»
Het Elfde Uur
»
Nieuwe forumstelling: De beste preek is een uitgeschreven preek
»
"Onze preekstoelen staan te hoog"
»
Dominees: zware bijbelteksten niet negeren
»
Oprichting Evangelisch Studiecentrum (CERT)
»
Eerst luisteren, dan preken
»
Een andere benadering op de kansel, hoe doe je dat?
»
Preekonderwijs in Nederland: geef de timmerman een hamer!
»
Er klinkt meer dan je zegt
"Wij prediken Christus, de kracht van God en de wijsheid van God!" (1 Korintiërs 1:24)