HOME· NIEUWS· ARTIKELEN· ACTIVITEITEN· FORUM· LINKS· OVER PVP
Nieuws | 16 april 2005
En de boer, hij ploegde voort
Op 6 april hield Passie voor Preken, de ‘beweging voor bijbelse prediking in Nederland’, een conferentie rond het thema ‘Wachten op het Woord’. Een conferentie over meditatief preken en luisterend lezen, met ’s middags een aantal workshops voor en over denkers, doeners, dromers en beslissers. Een impressie van Dien de Haan, geschreven voor het Kerkblad van het Noorden.

‘En de prediker, hij preekte voort...’ Hoe komt het toch dat Passie voor Preken mij telkens de Ballade van de boer van J.W.F. Werumeus Buning in de gedachten brengt? Ben ik een dromer misschien, iemand die weg kan dromen bij een woord, een beeld, een vergezicht? Of zou ik meer een doener zijn, iemand die zegt: wat heb ik eraan, wat kan ik ermee? ‘En de boer hij ploegde voort.’

 

Het jonge graan werd altijd groen,

De sterren altijd licht,

Gods woord streed in de wereld voort

En de boer heeft het gehoord

 

Zo menigeen lei de ploegstaart om,

En deed het werk niet voort,

Maar de leeuwerik zong hetzelfde lied,

En de boer, hij ploegde voort.

 

De boer wel!

 

Eerst toen de boer die hemel zag

Zo vol van lichte schijn,

Toen spande hij zijn ploegpaard af,

En hij veegde het zweet van zijn voorhoofd af,

En hij knielde naast zijn stilstaand paard,

En hij wachtte op Gods woord.

 

De boer. De prediker ook?

Ik zei het al: misschien ben ik wel een dromer. Maar de sfeer was er ook wel een beetje naar, op die conferentie, om even weg te dromen en de boer doende te zien. Het Woord krijgt pas vleugels als je stil wordt, zei ds. Ron van der Spoel, de conferentieleider. Als je de hei opgaat. Als je nadat je op je studeerkamer hard hebt gewerkt, geploegd en gezwoegd, je ploegpaard afspant, het zweet van je voorhoofd veegt, en wacht. Vérwacht.

 

Ploegen en zwoegen

Dat ploegen en zwoegen hoort er wel bij, bij het maken van een preek. Ploegen in wat anderen gezien en gehoord hebben in de tekst waar jij mee bezig bent. Zwoegen om te verstaan hoe je de boodschap in het leven van de hoorders van vandaag kunt zaaien.

Soms, zei drs. Ymje Horjus, bestuurslid van PvP, lijkt onze relatie met de bijbel op een doodgelopen huwelijk. Je hart is er niet meer bij, de verwachting is eruit. En als je er niets van verwacht, doet het je ook niets. Dat kan ook predikanten overkomen. Je kunt in de bijbel ook alleen lezen wat je zelf denkt, bevestiging zoeken van je eigen denkbeelden. Maar als je denkt het al te weten, hoor je de boodschap niet meer in wat je leest. ‘Offerdier en broodgift hebt ge niet verlangd,’ vertaalt Oussoren in de Naardense bijbel Psalm 40:7, ‘maar u groef gangen naar mijn oren’. Luisterend lezen betekent: vragen of God je oren uit wil graven. Of Hij je wil leren afstemmen op zijn stem, dwars door alle storingen heen.

Ploegen en zwoegen!

 

Luisterend lezen

En daarna ‘de hei op’. Een wandeling in het bos, een fietstocht langs het water. De stilte in. De stilte van de nacht, waarin je zelf niets doet maar waarin het je soms zomaar toevalt. Ineens de lichte hemel zien en je ploegpaard afspannen en knielen naast je stilstaand paard. Wachten op Gods Woord!

Daarover ging het vooral ook in de bijdrage van dr. Wim Reedijk, wiens dissertatie uit 2003 over het meditatief lezen van de bijbel de titel Zuiver Lezen meekreeg. Meditatief, geestelijk lezen van de bijbel – de lectio divina – betekent een tekst heel langzaam hardop voor jezelf lezen tot iets je raakt. ‘Dan stop je’, zegt Wil Derkse in ‘Een levensregel voor beginners’. ‘Wat je geraakt heeft bekijk je nog eens opnieuw, en rustig associërend overweeg je hoe het kwam dat je geraakt werd, wat dat eigenlijk was, en wat daarop je antwoord zou kunnen zijn. Het is een soort proevend herkauwen van een tekstfragment, totdat je denkt dat je er de voedende sappen wel zo’n beetje uit hebt gehaald – de oude monniken noemden dit ruminatio, het Latijnse woord voor wat koeien met gras doen.’

Dat betekent niet dat de grondtekst en de commentaren er niet toe doen. Maar die komen voor Wim Reedijk pas na het geestelijk, meditatief lezen van de bijbel. Voor mij is de volgorde een iets andere: eerst langzaam en herhaalde malen lezen van de tekst, dan zoeken naar verbanden (tekstverwijzingen, associatief woordgebruik), dan commentaren en dan – de stilte. De contemplatie. De meditatie waarin je soms zomaar toevalt wat God tegen jou of anderen te zeggen heeft en wat jij door mag geven. Waarin je van dromer een doener worden kunt, van hoorder een dader en een doorgever van het Woord. Inderdaad: soms ’s avonds, voor het slapen gaan, of zomaar in de nacht, zodat je de volgende morgen weer verder kunt. Of, zoals een jonge prediker me onlangs vertelde, zomaar op een wandeling in de stilte van het bos, waarin je als Franciscus hardop kunt lopen preken met de vogels en de bomen als enige gehoor. En de leeuwerik zong hetzelfde lied, en de prediker, hij preekte voort.

Zoiets houdt je ook bescheiden, bedenk ik nu. Blaas je eigen ego niet op, zei Reedijk, door je Schriftgeleerdheid ten toon te stellen of door te pronken met eigen inzichten. Vraag je ook af hoe het gesteld is met het inzicht van je hoorders. Raak je hun hart of preek je langs of over hen heen? Een dominicaan vroeg eens aan Franciscus: Hoe moet ik de mensen hun zonden aanzeggen? Zijn antwoord was: Zo, dat ze zien dat jij jezelf je zonden aanzegt!

 

Denkers, dromers, doeners en beslissers

Niet alleen onder de predikers maar ook onder de hoorders zijn er denkers, doeners, dromers en beslissers. Dat heeft consequenties voor hun leerstijl, ook als ze meditatief de bijbel lezen. Er zijn, zei Cassianus, een tijdgenoot van Augustinus, mensen die nooit de bijbel geestelijk zullen verstaan. De prediker zal er rekening mee moeten houden dat er verschillende typen mensen zijn en hij zal ook de nodige zelfkennis moeten hebben. Ook hij wordt in zijn bijbellezen beïnvloed door zijn denker, dromer, doener of beslisser zijn. Via internet een leerstijltest van Kolb doen, kan verhelderend werken in je begrip voor jezelf en anderen.

Daarover ging het vooral in de workshops tijdens de middagbijeenkomst. Met welke leerstijl heb je de meeste moeite en op welke manier kan juist die leerstijl een uitdaging voor je vormen? ‘Ik dacht dat ik een hekel aan doeners had’, zei een predikant tegen me, ‘maar ik kom er nu achter dat dat helemaal niet waar is – ik heb een hekel aan beslissers! Aan zakelijke doordouwers die weinig oog hebben voor relationele en emotionele aspecten...’ Kun je nagaan hoeveel moeite een gemeentelid ermee kan hebben als het persoonlijkheidstype van de predikant in de preek dominant naar voren komt!

 

Toepassing

Een meditatieve toepassing hoef ik denk ik niet te maken. Wel een heel praktische. Kerkenraden en gemeenten die, als ze hun dominee over de hei zien fietsen, zich afvragen of de man niets beters heeft te doen, lopen kans ’s zondags de preek te krijgen die ze verdienen. Laten ze hem liever het bos in sturen.

En de prediker, hij preekte voort...

Zwoegend soms, en knielend naast zijn ploeg in het gras.

Zoals een boer.

 

Maar de leeuwerik zong hetzelfde lied

En de boer hij ploegde voort.

 

Een stem sprak tot aarde, hemel en zee

En de boer heeft haar gehoord:

‘Terwille van de boer die ploegt

Besta de wereld voort!’

Zwolle                                                                                                           Dien de Haan


 

Ballade van de boer

Er stonden drie kruisen op Golgotha,
Maar de boer hij ploegde voort.
Magdalena, Maria, Veronica,
Maar de boer hij ploegde voort.
En toen zijn akker ten einde was,
Toen keerde de boer de ploeg
En hij knielde naast zijn ploeg in het gras,
En de boer, hij werd verhoord.

Zo menigeen had een schone droom,
Maar de boer hij ploegde voort.
Thermopylae, Troja, Salamis,
Maar de boer hij ploegde voort.

Het jonge graan werd altijd groen,
De sterren altijd licht,
Gods woord streed in de wereld voort
En de boer heeft het gehoord.

Men heeft de boer zijn hof verbrand,
Zijn vrouw en os vermoord;
Dan spande de boer zichzelf voor de ploeg,
Maar de boer hij ploegde voort.
Napoleon ging de Alpen op
En hij zag de boer aan 't werk,
Hij ging voor Sint-Helena aan boord
En de boer hij ploegde voort.

En wie is er beter dan een boer,
Die van de wereld hoort,
En hij ploegt niet, wat er al geschiedt
Op deze akker voort.
Zo menigeen lei de ploegstaart om,
En deed het werk niet voort,
Maar de leeuwerik zong hetzelfde lied,
En de boer hij ploegde voort.

Heer God! De boer lag in het gras,
Toen droomde hij deze droom:
Dat er eindelijk een rustdag was
Naar apostel Johannes' woord.
En de kwaden gingen hem links voorbij
En de goeden rechts voorbij,
Maar de boer had zijn naam nog niet gehoord
En de boer hij ploegde voort.
Eerst toen de boer die hemel zag
Zo vol van lichte schijn,
Toen spande hij zijn ploegpaard af,
En hij veegde het zweet van zijn voorhoofd af,
En hij knielde naast zijn stilstaand paard,
En hij wachtte op Gods woord.

Een stem sprak tot aarde, hemel en zee
En de boer heeft haar gehoord:
"Ter wille van de boer die ploegt
Besta de wereld voort!"


J.W.F. Werumeus Buning (1891-1958)

opgedragen aan al mijn voorouders

»
RD-verslag van de conferentiedag van Passie voor Preken
»
Passion for Preaching
»
Symposium Spreken over Preken
»
21 oktober officiele start van PassionforPreaching.com
»
Het Elfde Uur
»
Nieuwe forumstelling: De beste preek is een uitgeschreven preek
»
Dominees: zware bijbelteksten niet negeren
»
"Onze preekstoelen staan te hoog"
»
Oprichting Evangelisch Studiecentrum (CERT)
»
Eerst luisteren, dan preken
»
Een andere benadering op de kansel, hoe doe je dat?
»
Preekonderwijs in Nederland: geef de timmerman een hamer!
»
Er klinkt meer dan je zegt
»
Wat heeft die wolk ons gebracht?
»
Preken met Geest en kracht
»
Eerste boek in de Passie voor Prekenreeks uitgereikt op de preekconferentie
»
Jongens, wat is een goede preek?
»
Driedaagse Cursus Preken met Passie
»
Driedaagse Cursus Preken met Passie
»
Studiedag predikanten en voorganger
»
Mentoringdag over preken
»
Spiriteel preken - openingscollege Jos Douma in Leuven
»
Het gedachtegoed van Passie voor Preken
»
Bestel nu het boek Preken is Prachtig van Ron van der Spoel via de speciale website www.prekenisprachtig.nl
»
Zes weken later: wat doe je met de cursus ?!
»
Johannes 3:16
»
Passie voor Preken naar Faculteit Leuven
»
Nieuw boek: Preken is Prachtig
»
De preekcursus van januari a.s zit vol. De eerstvolgende preekcursus is van 2 t/m 4 juli 2008.
»
BEZIELING EN VERKONDIGING - Theologie in dispuut
»
Eerstvolgende preekcursus van 9 t/m 11 januari 2008
»
Dichtbij de hoorder. Prediking en trends
»
Toespraken Lustrumconferentie...
»
Boek: 'Dichtbij de hoorder'
»
Persbericht jubileumconferentie 'Er preekt een echt mens'
»
Pas op met grapjes
»
Preken met Passie: dé cursus om te leren preken van hart tot hart!
»
15 maart Passie voor Preken conferentie: Je hoorders in beeld
"Wij prediken Christus, de kracht van God en de wijsheid van God!" (1 Korintiërs 1:24)