HOME· NIEUWS· ARTIKELEN· ACTIVITEITEN· FORUM· LINKS· OVER PVP
Artikelen | 15 maart 2006
Retrotrends op de preekstoel

Door: Tijdelijke auteur

Predikanten zouden zich meer moeten gaan bezig houden met trendwatchen. ,,Als je weet wat er leeft bij je hoorder, kun je daar met je boodschap beter op inspelen'', zegt mediadeskundige Jaap Versluis.

door Aldwin Geluk

ROTTERDAM - Predikanten zouden zich meer moeten gaan bezig houden met trendwatchen. ,,Als je weet wat er leeft bij je hoorder, kun je daar met je boodschap beter op inspelen'', zegt mediadeskundige Jaap Versluis.Wat kan de kerk leren van de mediawereld en andersom? Met die vraag houdt Jaap Versluis zich al enkele jaren bezig. ,,Iemand die theoloog is, moet ook goed zijn in communicatie'', vindt hij. Dat houdt volgens hem ook in dat predikanten doen aan trendwatchen: het bestuderen van ontwikkelingen in de samenleving, zodat zij daar in hun preken bij kunnen aanhaken. ,,Eigenlijk is dat verplichte kost voor elke predikant'', zegt Versluis, die woensdag in Zeewolde een lezing houdt over 'De theoloog als trendwatcher', tijdens een conferentie van preekbeweging Passie voor Preken. ,,Theologen zijn over het algemeen heel 'zendergericht', want ze willen hun verhaal kwijt. Menig predikant ziet zijn rijkgevulde boekenkast nog steeds als statussymbool. Over de vraag hoe de boodschap moet worden gepresenteerd, wordt nog te weinig nagedacht.''

Versluis studeerde maatschappijgeschiedenis, schreef een scriptie over de relatie tussen de protestantse woordcultuur en media en was achtereenvolgens journalist, onder meer als eindredacteur van het protestantse blad Woord en Dienst. Sinds vier jaar is hij docent media aan hogeschool Inholland in Rotterdam. Verder is hij lid van de hervormde gemeente Delfshaven en betrokken bij de CDA in Rotterdam.

,,Tijdens mijn werk ben ik veel bezig met tv, reclame en marketing. Centrale vraag daarin is: hoe bereik je mensen?'', zegt Versluis. ,,En dat terwijl dominees graag hun boodschap kwijt willen en niet altijd even goed nadenken over hoe die effectief te communiceren.''

Het komt wel voor dat er bij Versluis in de kerk - waar in een doorsnee middagdienst overwegend alleenstaanden en jongeren zitten - een predikant in zijn preek het voorbeeld gebruikt van een gezin aan de eetkamertafel. ,,Eigenlijk wil ik dan mijn vinger opsteken, en zeggen: 'Hallo, zulke mensen zitten hier niet. Hier heerst geen gezinnetjescultuur'.'', zegt Versluis. ,,Ik heb dan het idee dat zo'n man mij als hoorder niet serieus neemt.''

Versluis, die zelf het vak trendwatchen doceert, vindt dat dit eigenlijk op elke predikantenopleiding verplichte kost zou moeten zijn. Hij onderscheidt drie hoofdstromingen die gelden binnen het trendwatchen:

Megatrends (grote maatschappelijke verschuivingen, zoals technologisering, globalisering, secularisatie en vergrijzing), maxitrends (de wensen van consumenten op de middellange termijn) en microtrends (hoe de consumentenmarkt reageert op deze verschuivingen). ,,Neem nou de megatrend secularisatie. Als reactie daarop zie je dat allerlei mensen op zoek gaan naar nieuwe vormen van zingeving. Dat is een maxitrend. Dat de kerken dan komen met de Alpha-cursus, een manier om het geloof op een eigentijdse manier te communiceren, is een voorbeeld van een microtrend die goed past bij deze tijd.''

Als predikanten een beetje inzicht zouden krijgen in hoe dit soort processen werkt, kunnen zij daar in hun preken hun voordeel mee doen, denkt hij. ,,Je ziet bijvoorbeeld dat tegenwoordig 'retro' een trend is: mensen grijpen steeds meer terug op oude vormen. Je ziet dat onder meer in de mode. Kijk naar het nieuwe tenue van het Nederlands Elftal, dat is geďnspireerd op de mode van vroeger, en naar huizen die tegenwoordig in jaren-dertigstijl worden gebouwd. Waar duidt dat op? Mensen hebben heimwee naar vroeger, vinden daarin veiligheid. Daar kun je als theoloog iets mee. De Bijbel staat immers vol met verhalen waarin mensen terugverlangen naar de betere tijden van vroeger. Neem bepaalde geschiedenissen van het volk Israël en verhalen over David.''

Toch moet er ook ergens een grens liggen. De boodschap van de Bijbel is toch ook gewoon vreemd aan bepaalde trends van deze tijd? ,,Ja, uiteindelijk zijn dit alleen maar tips en trucs'', geeft Versluis toe. ,,Ik leg het accent nu nogal sterk op de communicatiewetenschap, maar die heeft op de preekstoel gelukkig niet het laatste woord. Dat is het wonder van de Heilige Geest. Oneerbiedig gezegd: je weet nooit hoe een koe een haas vangt, en zo werkt het ook met de Heilige Geest.''

Versluis ziet de combinatie van enerzijds afhankelijkheid van de Bijbel en anderzijds openheid voor eigentijdse vormen terugkomen in het werk van de negentiende-eeuwse Engelse baptistenprediker Spurgeon. ,,In zijn boek Pastorale adviezen, dat hij voor predikanten heeft geschreven, geeft hij heel praktische tips over hoe om te gaan met de cultuur van die tijd. Hij schrijft bijvoorbeeld graag in de openlucht te willen preken, omdat hij het binnen te bedompt vindt, maar ook om zo meer mensen te bereiken. En dat terwijl hij tegelijkertijd de boodschap van de Bijbel onverbloemd brengt.''

Versluis vindt niet dat elke predikant een volleerd trendwatcher hoeft te worden, maar een beetje kennis van hedendaagse ontwikkelingen kan geen kwaad. ,,De kunst van de prediker is dat hij de trends, de vragen van deze tijd, in het licht van de eeuwigheid zet.''

Wat echter wel veranderd is, sinds de tijd van Spurgeon, is dat de woordcultuur verdwijnt en daar de beeldcultuur voor in de plaats komt, doceert Versluis. ,,Predikanten zijn niet meer getraind in welsprekendheid en hoorders zijn niet meer getraind in het luisteren. Maar dit wil nog niet zeggen dat de preekstoel afgeschaft kan worden om plaats te maken voor de beamer. Je moet je als predikant niet gek laten maken door onderzoekjes waaruit zou blijken dat mensen zich niet langer dan acht minuten kunnen concentreren. Een goede spreker weet de aandacht best langer vast te houden, als hij maar een goed betoog heeft.''

Versluis ziet dus liever dat predikanten zich verdiepen in de spreekkunst, dan dat zij bijvoorbeeld elke zondag een beamer in de kerkdienst gaan gebruiken. ,,Kijk naar Jezus. Hoewel hij een geletterd man was, lezen we nergens dat hij op papier schreef. Alleen af en toe in het zand, heel vluchtig. Zijn kracht was dat hij mensen opzocht, in hun natuurlijke omgeving.''

Bron: www.nd.nl

»
Deel 5 uit de Lloyd-Jones serie: het spreken
»
Lloyd-Jones, Prediking en Predikers, deel 3 uit onze serie: de opbouw van de preek
»
Deel 2 uit de serie over Lloyd-Jones' Prediking en predikers: de preekvoorbereiding
»
Martin Lloyd-Jones, een serie over zijn boek Prediking en predikers
»
Het gesprek over de preek: belangrijk en gevaarlijk
»
De klik voor de preek
»
Passie voor Preken, waar staan we voor?
»
Graag een minder 'perfecte' preek
»
Preaching and Death
»
Evenwichtig preken
»
Moedig preken
»
Een verhaal over de verkondiging
»
Vast aan het papier?
»
Met passie dé Passie preken
»
De kunst van het luisteren naar een preek
»
Preken in een missionaire tijd
»
Beeldend preken: 'dit gaat over mij!'
»
Biddend de kansel op
»
Bomans op de kansel
»
Wat ik van een preek verwacht
»
Preken leren van Jezus 1
»
Communication
»
De ketterij van de toepassing
»
Preaching for Revival
»
Weten ze dat je van hen houdt?
»
Connecting through Purpose in Preaching
»
Preken leren van Jezus 4
»
Preken leren van Jezus 3
»
Preken leren van Jezus 2
»
Preken: roepen tot gemeenschap met Christus
»
Verstaat u wat u zegt en hoort?
»
The Power in Preaching
»
Gezocht: Broodpreken
»
Preken van vlees en bloed
»
Spirituele Christologie
»
Application Without Moralism
»
Paradoxen van evangelisch preken
»
Christocentrische prediking
»
De crisis der echtheid
»
De preek als Stem van Christus
»
How Does Unction Function?
»
Wat is ‘expository preaching’?
»
De kerk moet nu spreken
»
Preken moeten over het leven gaan
»
A Primer on Preaching like Jesus
»
Only Human
»
Het geheim van de preek
»
How the Text Can Form the Sermon
"Wij prediken Christus, de kracht van God en de wijsheid van God!" (1 Korintiërs 1:24)