HOME· NIEUWS· ARTIKELEN· ACTIVITEITEN· FORUM· LINKS· OVER PVP
Artikelen | 21 juni 2007
'Prediker moet zich juist klein maken'

Door: Tijdelijke auteur


Gerald Bruins

AMERSFOORT - In de missionaire gemeente Het Kruispunt in de Amersfoortse nieuwbouwwijk Vathorst worden deze zondag twee nieuwe leden van de gemeenteraad bevestigd en gezegend. Een man als ouderling, een vrouw in de bediening voor het jeugdwerk. Voorganger is ds. Ron van der Spoel, sinds een halfjaar verbonden aan de samenwerkinggemeente van christelijk-gereformeerden, protestanten en Nederlands-gereformeerden.

In heldere taal probeert hij nut en noodzaak van de ambten uit te leggen - geheel in de stijl van Passie voor Preken, de organisatie die hij vijf jaar geleden oprichtte.

Voor de kinderen pakt hij een beeld uit hun leven. Keesje ziet een sportdag niet zitten, omdat zijn klasgenootjes allesbehalve sportieve types zijn. Maar gelukkig, op het veld is Mariska, die zelf niet zo goed presteert, maar ervoor zorgt dat bij elk onderdeel de beste aantreedt. Zo weet de blauwe groep toch te winnen. Mariska staat voor... juist, de te bevestigen leidinggevenden. De proef op de som vindt op de terugweg in de auto plaats. Dochterlief van acht jaar oud geeft moeiteloos het verhaaltje weer.

Later in de dienst, als de kinderen voor het kinderkwartier zijn vertrokken, gaat Van der Spoel in zijn preek over Efeze 4:16 - niet langer dan een kwartier - op het thema door. Weer in begrijpelijke taal. Voor de groep staat een man die zelfverzekerd oogt, zich bewust is van zijn boodschap en de manier waarop hij die wil brengen. Hij preekt niet vanaf papier en houdt oogcontact met de aanwezigen. In andere kerken daalt hij gerust van de kansel af, om contact te krijgen met de kerkgangers.

Energiek gebarend met zijn handen - soms de vingertoppen tegen elkaar, dan weer wijzend of zijn handpalmen tonend - onderstreept hij zijn boodschap. Die ligt voor het oprapen: slechts samen met je gemeenteleden ben je in staat de hoogte en diepte van Jezus' liefde te begrijpen. Plotseling tovert de beamer een plaatje van een kniegewricht op het scherm. Een pees houdt de botten bij elkaar. Een lid van de gemeenteraad is als die pees, past de voorganger toe: soepel maar noodzakelijk voor het functioneren van het lichaam.

Exegetisch
Passie voor Preken ontstond, naar Engels voorbeeld, uit onvrede over de prediking in Nederland. Die bevatte te veel exegetische feitjes en werd als saai en voorspelbaar ervaren, zegt Van der Spoel terugblikkend. Colums die hij in deze krant schreef over een conferentie in Engeland, inspireerden zijn vrijgemaakt-gereformeerde collega Jos Douma. Samen richtten ze de beweging op. Die draagt via website, cursusdagen en de jaarlijkse conferentie haar retorische principes uit: gebruik een helder voorbeeld uit de praktijk, zorg voor een climax en schrijf je preek niet helemaal uit. ,,Onze drieslag is: dicht bij het Woord van God, dicht bij de hoorders en dicht bij de prediker. Veel predikanten slaken een zucht van verlichting als ze de preek klaar hebben. Maar dan begint het pas: je moet de boodschap ook weten over te brengen.''

Het gaat goed met zijn 'beweging', vindt Van der Spoel. Drie jaar geleden kregen achthonderd predikers de nieuwsbrief. Nu zijn het er 1245. De driedaagse cursussen gingen van twee keer naar vier keer per jaar. Ze zitten steevast vol. Dat geldt ook voor de conferentie. Internationaal timmert Passie voor Preken aan de weg met de site passionforpreaching.com . ,,Maar dat is mijn eigen project, met een apart bestuur. Ik krijg leuke reacties. Laatst ontmoette ik in Pakistan studenten die gebruikmaken van het materiaal op de site.'' Na de komende conferentie trekken Van der Spoel en Douma zich terug uit het bestuur. Ze blijven nog wel meedenken in de 'visiegroep'. Van der Spoel gaat zich richten op de internationale tak, zijn collega uit Haarlem legt zich toe op boeken schrijven.

Kritische vragen

Maar Passie voor Preken is niet alleen een goednieuwsshow. Bij het opvijzelen van de rol van de prediker worden kritische vragen gesteld, onder anderen door dr. Gijsbert van den Brink, voormalig hoofdbestuurslid van de Gereformeerde Bond en universitair docent dogmatiek aan de Universiteit Leiden.

Een valkuil is volgens hem dat de persoon van de prediker te veel wordt opgeblazen. ,,Je kunt je zelfs afvragen of de prediker niet de rol van de Heilige Geest overneemt, terwijl je bij alle eigen inspanning gerust de bemiddeling van het Woord aan Hem kunt overlaten.''

Liever ziet hij een groep minder assertieve, klassieke predikanten dan charismatische predikers die in de verkondiging veel aandacht op zichzelf richten. De predikant moet dienaar zijn van het Woord, vindt hij. ,,Daarnaast is het een reformatorische notie dat je ook naar je eigen gemeente gaat als er eens een niet zo interessante dominee preekt.''

In de afgelopen jaren is Van der Spoel nooit ingegaan op kritiek. ,,We zijn geen discussiegroep over preekkunde, maar willen onze tijd gebruiken om voorgangers te verleiden tot inspirerende preken'', verklaart hij.

Toch hebben deze kritische opmerkingen hem geraakt, zegt hij nu. ,,Meteen aan het begin van onze cursus leren we dat de predikant zich klein moet maken voor God. We besteden juist veel aandacht aan meditatie, zodat de prediker de Bijbel niet mechanisch gebruikt, maar zich afvraagt: wat wil God mij zeggen en wat moet ik daarvan doorgeven?'' Een preek maken is maar vijftig procent van het werk. ,,De geestelijke voorbereiding en het overdragen zijn de andere vijftig.''

,,Maar'', zegt hij erbij, ,,je kunt de prediker niet wegzetten alsof hij er niet toe doet. De preek is niet los te maken van de persoon. Ondanks dat we leven in een beeldcultuur, wil God de prediker nog steeds gebruiken om zijn boodschap te brengen. Anders had Hij wel een ander middel in het leven geroepen.'' Wie afdoet aan de rol van de prediker, ontkent volgens hem de realiteit. ,,Juist dan sta je de Geest in de weg. De predikant is geen nieuwslezer, maar een bewogen getuige die op grond van Psalm 56 zegt: ik heb het zelf uit zijn mond gehoord.''

Dat kan het verwijt opleveren dat de predikant subjectief is. ,,Er is subjectiviteit'', zegt hij fel. ,,Dat niet bij jezelf zien is pas gevaarlijk. De prediker moet zich bewust zijn van zijn plaats en zijn rol als persoon. Dat kan alleen als hij zich afhankelijk opstelt van de Heilige Geest.''

Een ander bezwaar is, voert Van den Brink aan, dat de ,,voorkeur voor een eenvoudige boodschap gepaard gaat met een onderwaardering van een grondige exegese en Bijbels-theologische studie.''

Diepgang

Hij waardeert de poging om ongelovigen te bereiken met het evangelie. ,,Maar je hoort telkens dezelfde boodschap: de exegese moet gericht zijn op wat mensen aanspreekt. Meer grondigheid en diepgang is gewenst.'' Daarom schrijft hij altijd zijn preek volledig uit. ,,Dat maakt dat mijn preken steeds anders zijn. Als je dat niet doet, verval je al gauw in dezelfde loopjes.''

Dat gebeurt volgens Van der Spoel niet omdat Passie voor Preken hamert op een grondige voorbereiding. ,,Door de methode die wij aanleren weten predikers van tevoren precies wat ze gaan zeggen, hoe ze dat doen en wanneer. Het is een methode om de preek makkelijk te onthouden, waardoor je niet steeds hetzelfde zegt.''

Een eenvoudige prediking wil in zijn ogen niet zeggen dat die geen diepgang heeft. ,,Eenvoudig is niet simpel. En de Bijbel is een diep en gevarieerd boek met een heldere boodschap. Zo moet er ook uit worden gepreekt.''

En als gemeenteleden weglopen omdat ze een steviger preek willen, die meer zicht geeft op de doorgaande lijnen in de Bijbel? ,,Maar daar staan wij juist voor'', reageert Van der Spoel. ,,Wij zijn een voorstander van preken in series. Verder zit in onze methode dat de prediker vooraf grondig exegetiseert. In kringen van de Gereformeerde Bond hoor je nogal eens dat het Woord het moet doen. Dat klopt, maar door de preek en de predikant. Wij pleiten voor een betere balans tussen het Woord, de hoorder en de prediker.''

Wie meer feitelijke informatie over Bijbelgedeelten wil, kan volgens hem terecht op de Bijbelstudiekring. ,,Als ik in de preek de lat heel hoog leg, bereik ik een groot gedeelte van de gemeente niet. Laat de sterken de zwakken dienen.''

Bron: Nederlands Dagblad

»
Nederlands Dagblad
»
Lloyd-Jones, deel 4 van de serie: persoonlijke voorbereiding
»
Wat wil de hoorder?
»
De hoorder voor God
»
De predikant als trendwatcher
»
Postmoderne Nederlander is vooral eenzaam
»
De prediker: passie voor Christus
»
Retrotrends op de preekstoel
»
Meditatief bijbellezen als een fase in de preekvoorbereiding
»
Deel 5 uit de Lloyd-Jones serie: het spreken
»
Lloyd-Jones, Prediking en Predikers, deel 3 uit onze serie: de opbouw van de preek
»
Deel 2 uit de serie over Lloyd-Jones' Prediking en predikers: de preekvoorbereiding
»
Martin Lloyd-Jones, een serie over zijn boek Prediking en predikers
»
Het gesprek over de preek: belangrijk en gevaarlijk
»
De klik voor de preek
»
Passie voor Preken, waar staan we voor?
»
Graag een minder 'perfecte' preek
»
Preaching and Death
»
Evenwichtig preken
»
Moedig preken
»
Een verhaal over de verkondiging
»
Vast aan het papier?
»
Met passie dé Passie preken
»
De kunst van het luisteren naar een preek
»
Preken in een missionaire tijd
»
Beeldend preken: 'dit gaat over mij!'
»
Biddend de kansel op
»
Bomans op de kansel
»
Wat ik van een preek verwacht
»
Preken leren van Jezus 1
»
Communication
»
De ketterij van de toepassing
»
Preaching for Revival
»
Weten ze dat je van hen houdt?
»
Connecting through Purpose in Preaching
»
Preken leren van Jezus 4
»
Preken leren van Jezus 3
»
Preken leren van Jezus 2
»
Preken: roepen tot gemeenschap met Christus
»
Verstaat u wat u zegt en hoort?
»
The Power in Preaching
»
Gezocht: Broodpreken
»
Preken van vlees en bloed
»
Spirituele Christologie
»
Application Without Moralism
»
Paradoxen van evangelisch preken
»
Christocentrische prediking
»
De crisis der echtheid
»
De preek als Stem van Christus
»
How Does Unction Function?
»
Wat is ‘expository preaching’?
»
De kerk moet nu spreken
»
Preken moeten over het leven gaan
»
A Primer on Preaching like Jesus
»
Only Human
»
Het geheim van de preek
»
How the Text Can Form the Sermon
"Wij prediken Christus, de kracht van God en de wijsheid van God!" (1 Korintiërs 1:24)