HOME· NIEUWS· ARTIKELEN· ACTIVITEITEN· FORUM· LINKS· OVER PVP
Artikelen | 29 oktober 2002
Gezocht: Broodpreken

Door: Remmelt Meijer

 .

In de consistorie bad de ouderling 'dat de preken van deze zondag  mogen landen in ons hart en leven'. Tijdens de preekbespreking op de kerkenraad spreekt dezelfde broeder zijn huiver uit voor aansprekende voorbeelden in de preken.

.

Op de reactie dat dit wel overkomt bij de jeugd, klinkt: 'ook de jeugd moet leren luisteren. Preken moeten geen verhaaltjes worden. Het gaat om Jezus Christus en die gekruisigd. Daar moest dominee het maar gewoon bij houden!'.

.

Een preek: 'brood voor Gods volk'. Wat willen we eigenlijk?

.

Consumptie

.

Hoe vormen wij onze mening over preken? Dit is een tweede meditatief moment rond de bezinning op gereformeerde prediking.

.

Veertien dagen geleden was het kernwoord: het Woord. Dat is het centrum. Maar kenmerk hiervan is dat het Woord vlees geworden is. Dat verlost ons bij voorbaat van valse dillemma's. Het bevrijdt van een sacraal denken in hoger en lager. Het voorkomt kanseltaal en vergezichten die hoog boven ons eigen leven zweven.

.

Invalshoek hier was in feite: hoe communiceer je in preken? Liever nog: hoe communiceert God? In Jezus, is het antwoord. Dat heeft ingrijpende consequenties voor het 'dichtbij-gehalte' van een preek.

.

Nu gaat het vooral hierom: er moet dus werkelijk gecommuniceerd worden - oké. Maar hoe zit het dan met de consumptie? Wat valt er te consumeren en willen we dat wel echt?

.

Consumptiementaliteit

.

Ik stel de vraag omdat je juist op dit punt twee lijnen ziet samenkomen die botsen. In alle toonaarden klinkt de angst dat we vervallen tot verhaaltjes. Menselijke verhalen die aanspreken. Ze zijn goed verteerbaar. Je kunt ermee scoren. Het 'doet' het goed. In termen van consumptie: ondanks dit alles valt zo'n preek eerder in de categorie snoepgoed dan in die van hoogwaardige voeding. Het klinkt wel menselijk allemaal, maar is het ook bediening van Gods Woord? Dat is de ene lijn. Het reële risico van platte consumptie.

.

Hoe waar dit ook mag zijn, er komt nog een lijn naar u en mij toe. Die komt niet vanachter een kop koffie vandaan op zondagmorgen. Deze lijn komt recht uit de bijbel zelf naar je toe. Een lijn die precies híer snijdt en waar je niet onderuit kunt: Jezus sprak over zichzelf als het  Brood dat leven geeft.

.

Deze combinatie van lijnen stelt de zaak op scherp als het gaat om voedingswaarde van preken. Gaat aandacht voor mensen ten koste van diepgang? Worden preken die goed landen en waarmee je wat kunt, bijna automatisch consumptieartikelen? Die indruk bestaat nogal eens. Het risico is reëel, maar angst is een slechte raadgever. Laten we Jezus zelf eens laten uitspreken. Over consumptie gesproken.

.

Jezus als Brood

.

Eens stelden kerkmensen ten onrechte de vraag naar consumptie. De broodvraag klonk luid. Dat was wat mensen verwachtten van de boodschap. Daarom kwamen ze trouw luisteren. Deze kerkmensen leefden in de tijd van Jezus. Het voorval staat breed beschreven in Johannes 6.

.

Jezus volgen 'om de spijs die vergaat' slaat hier letterlijk op het broodwonder. Breder geeft het  precies het probleem van consumptief luisteren weer. Het antwoord van Jezus geldt tot op de dag van vandaag: Ik ben het brood dat leven geeft. De verkeerde intentie wordt gecorrigeerd en Jezus laat proeven hoezeer het Hem om méér gaat. Geen brood dat binnen een dag z'n voedingswaarde verliest. Jezus geeft een verzadiging die blijvend is.

.

Hier gaat Jezus erg ver: eet mijn vlees, drink mijn bloed. Woorden die toen hard overkwamen. Mensen keren zich af. Want dit is een totaal andere manier van consumeren. Dit slikt niet iedereen zomaar.

.

Preekuitbeelding: avondmaal

.

Ons probleem is de overbekendheid van deze woorden én een te snelle asscociatie met het avondmaal.

.

Jezus eten en drinken slaat niet allereerst op het avondmaal maar op ons geloofsleven. Het zegt meer van de preek dan van het avondmaal. Eten en drinken is niets anders dan een omschrijving van geloven. Zo u wilt: toe-eigening van het heil. Het is zelfs zo dat het avondmaal zichtbaar en proefbaar maakt wat in elke preek moet gebeuren! Maak dit je eigen, zonder reserve. Consumeer Gods woorden. Laat het deel van jezelf worden, in dezelfde sterke mate als dat met eten en drinken gebeurt. Het luisterproces uitgebeeld.

.

Christocentrisch a.u.b!

.

Volgens mij is dit ontdekkend voor het houden van en het luisteren naar preken. Op de centrale punten in discussies vind ik maar één sleutel die past: Jezus Christus zelf.

.

Toch lijkt me toe dat op saillante momenten dit er wat bij hangt. Neem de ouderling die vraagt om meer Christocentrische prediking en daarom niet van voorbeelden houdt uit het dagelijkse leven.

.

Het gaat om Jezus Christus en die gekruisigd. Exact. Maar doe dat dan ook - ook bij het luisteren en bezinnen! Wat betekent dat: Jezus is het werkelijke centrum van elke preek? Hebben we dat in de gaten?

.

Wie is Jezus in preken?

.

Wat Jezus zelf zei houdt niet op bij de eerste eeuw. Zijn directe en beeldende manier van spreken. Zijn gelijkenissen. Zijn schokkende woorden over het hart van alles:

.

Eet Mij! Die schok moet je opnieuw willen voelen.

.

Ondervoed?

.

Wie denkt Christocentrisch te zijn als de naam van Christus vaak genoeg valt binnen een half uur heeft het mis. Evenals wie een betoog verwacht in het taalkleed van exegese en dogmatiek.

.

De enige vraag die verder helpt is: komt Jezus Christus naar mensen toe? En van daaruit: kunnen mensen van dit evangelie leven?

.

Iemand die structureel ongezond of te weinig eet zal dat terugzien in z'n gezondheid en energie. Geestelijke bloedarmoede en een mager christelijk leven zijn symptomen die mij kritisch maken over hoe wij bezig zijn (geweest).

.

De diepgang van Jezus' woorden over het Brood peil je niet in een paar kolommen. Wel wil ik graag meer met elkaar gaan delen dat Jezus' woorden erg ver gaan. En dat dus preken ook zo ver moeten gaan. Dat we meer moeten willen consumeren. Preken dienen daar op afgestemd te zijn en hoorders meer op ingesteld.

.

Risico's: meervoud

.

Je kunt de grootste waarheid verkondigen op een manier die hard is als steen. Daar bijten mensen zich hoogstens op stuk. Stenen voor brood is een minstens even groot risico dat ik signaleer als het andere uiterste: consumptief luisteren of zelfs zo preken. Wie bang is voor het één, moet niet minder bang zijn voor het ander. Dat mist wel eens wat. Wat beter helpt is overigens niet een dubbele angsthouding, maar gedrevenheid vanuit Jezus Christus.

.

Broodprofeet

.

Krijgen we broodprofeten? Kweken we die momenteel? Onmogelijk als Jezus in het centrum staat. Daar zorgt Hijzelf wel voor. Wát wil je overbrengen, wát moet landen? Waarom voorbeelden: om naar de mond te praten, om tijd aangenaam te vullen of met een diep doel?

.

Daar gaan de wegen uiteen tussen broodprofeten en echte Broodpreken. Neem een radiouitzending: wil je overkomen moet je op de juiste frequentie uitzenden. Maar het aanpassen van je frequentie is niet hetzelfde als het aanpassen van je uitzending.

.

Mensen aanspreken is wat anders dan het hen naar de zin maken. Echte consumptie betekent echte geestelijke vertering. Afstemming is niet gelijk aan aanpassing.

.

Proef op de som

.

Het ligt fundamenteel: wie in de naam van Jezus wil preken, moet dan ook Hemzelf brengen. In het leven van mensen. Met oog voor hun vragen en hun persoon. Dat stelt hoge eisen aan communicatie. Ik kan Jezus preken niet zien zonder integrale aandacht voor het verwerkingsproces. Dat laat sporen na in de aanpak van preken. Nou en? Als die sporen maar leiden tot de Heer zelf.

.

Hijzelf is de motivatie om aandacht te vragen voor de mens die luistert. Die moet zich aangesproken weten. De preek zelf moet het verwerkingsproces stimuleren: zonder dat als ingrediënt is de preek niet eens geloofwaardig.

.

Oké, het vraagt durf. Makkelijk is 't niet. Maar toe nou: achter je staat de Heer zelf!

.

Preken is niet het brood zelf bakken. Preken is wel het Brood leren breken.

.

 

»
Spirituele Christologie
»
Application Without Moralism
»
Paradoxen van evangelisch preken
»
Christocentrische prediking
»
De preek als Stem van Christus
»
De crisis der echtheid
»
How Does Unction Function?
»
Wat is ‘expository preaching’?
»
De kerk moet nu spreken
»
Preken moeten over het leven gaan
»
A Primer on Preaching like Jesus
»
Only Human
»
Het geheim van de preek
»
How the Text Can Form the Sermon
"Wij prediken Christus, de kracht van God en de wijsheid van God!" (1 Korintiërs 1:24)