HOME· NIEUWS· ARTIKELEN· ACTIVITEITEN· FORUM· LINKS· OVER PVP
Artikelen | 08 oktober 2002
De crisis der echtheid

Door: drs. Hans Eschbach

Hoe krijgen we betere preken? .

Onlangs ging een nieuwe preekbeweging van start: 'Passie voor Preken'. Op de website van de Samen op Weg kerken werd naar aanleiding daarvan een discussie gevoerd over de vraag: 'hoe krijgen we betere preken'.  Een groot aantal meningen werd geventileerd. Maar zoals zo vaak: de kortste reactie blijft het langste hangen (zegt misschien ook iets over onze preken).

.

Een collega-predikant schreef: Voor betere preken is nodig: 

.

1: Geloof in het Woord van God.

.

2: Origineel taalgebruik.

.

3: Alle predikanten die niet aan voorwaarde 1 voldoen: de kerk uitgooien.

.

    Alle predikanten die niet aan voorwaarde 2 voldoen: bijscholen.

.

Nu lijkt deze reactie me - zacht uitgedrukt - nogal kort door de bocht. Meestal ligt de situatie heel wat gecompliceerder. Toch ligt in dit soort zwart-wit uitspraken een kern van waarheid verborgen. Een 'uitdagende prikkel' dus.

.

 

.

Een andere predikant schreef, dat je predikanten moet hebben, die voor 100% staan achter datgene wat ze preken. Teveel predikanten zijn bang voor hun gemeenten en nemen daarom een blad voor de mond. De radicale boodschap van het evangelie wordt dood-genuanceerd. Ook hier zit zeker een waarheid in.

.

 

.

De crisis van de kerk.

.

Zelf was ik in de vakantietijd in Denemarken, waar ik met een collega sprak over de Deense (Lutherse) volkskerk. Die zondag had hij gesproken in een gemeente met  5500 leden. Er waren 8 mensen in de kerk. Hij zei me: Onze kerk is in een diepe crisis. De bezem zou er doorheen moeten. Maar er is niemand die het aandurft. Daarbij gaf hij aan, dat het niet slechts om een 'betere preek' ging, maar om de totale structuur van de kerk. Om de geloofwaardigheid van de kerk in de wereld, om de relevantie van het instituut kerk.

.

 

.

Ik herken die situatie ook in onze kerk in Nederland. De crisis van de kerk gaat dieper dan de prediking alleen (ook al maakt die er deel van uit). Daarbij gaat het niet aan om 'Vrede, vrede' te roepen, als het geen vrede is. Het is fijn, dat een persbericht van onze kerken jubelt, dat er meer dan 400 groeiende gemeentes zijn in de SoW kerken. Goed nieuws moet je verkondigen. En zo'n kop staat prachtig. Veel mensen lezen toch niet verder. Maar wie doorleest, ontdekt, dat onze SoW kerken het afgelopen jaar opnieuw 2 % van haar leden, 63.138 mensen verloren hebben. Mínder overigens als in 2000: toen waren het er 68.545.

.

 

.

Een probleem voor het hele lichaam van Christus.

.

Het gaat echter niet om 'alleen maar' een crisis in de SoW kerken. Terecht merkte dr. B. Plaisier op: 'De terugloop van de kerk is een generaal probleem van de hele kerk in Nederland en in West- Europa.' Zo groeien bijvoorbeeld ook de evangelische gemeentes in Nederland niet meer in getal. Er is wel sprake van verschuiving van gemeenteleden van de ene gemeente (die daardoor krimpt) naar de andere (die daardoor groeit).

.

Waarom groeit de kerk wereldwijd, behalve in W. Europa, in Nederland? Wat is de reden, dat God zijn zegen rijkelijk geeft  bijvoorbeeld in Nigeria, waar de Evangelisch Lutherse kerk met 720.000 mensen in één jaar groeide (!) en God zijn zegen in ons land lijkt te weerhouden (ook al zijn er best momenten waarop we die zegen wél ervaren)?

.

 

.

De crisis der echtheid.

.

Onze kerken bevinden zich in een diepe geestelijke crisis. Mag ik het 'de crisis der echtheid' noemen? Ik ervaar namelijk bij veel mensen binnen én buiten de kerk een diep verlangen naar echt geloof, doorleefde werkelijkheid van de relatie met God. Door sommigen wordt beweerd, dat er geen belangstelling meer is voor het 'grote verhaal', maar nog wel voor het kleine verhaal van wat mensen in hun persoonlijk leven aan en met God beleven. Volgens mij bestaan alle kleine verhalen bij de gratie van het feit, dat er een werkelijk groot verhaal is: dat God in Christus nog steeds met ons te maken wil hebben. Maar het is waar, dat die kleine verhalen toegankelijker zijn voor ons begrip en meevoelen. Misschien zit daar een probleem in onze verkondiging. Durven we ons eigen verhaal te verweven in Gods grote verhaal? Ons zelf 'mee' te geven?

.

 

.

Geestelijke armoede

.

Ik zie geestelijke armoede in de linker- én in de rechterflank van de kerk.

.

Aan de ene kant zie ik een leeggelopen midden-orthodoxie. Met prachtige volzinnen wordt leegheid gemaskeerd. Geloof zonder kracht. Het is verworden tot  religieus humanisme, waar niemands hart sneller van gaat kloppen.

.

Maar ik zie ook een verstarde orthodoxie, waar met prachtige volzinnen in elke preek alle dogmatische waarheden van de Schrift in klassieke termen verwoord worden. Ook onder die prediking blijft het hart koud. Het is massief en afstandelijk. Wat in beide gevallen gemist wordt is die 'echtheid', waar mensen nu juist zo naar snakken. Laat niet alleen je 'verhaal' horen, maar laat ook jezelf zien!

.

 

.

Schroom.

.

Laat me duidelijk zeggen, dat ik dit met schroom schrijf. Ik ben deel van het probleem van de kerk. Ik ervaar in mijzelf de worsteling om 'echt' te zijn, ook op de kansel. Het gaat ook over mijn eigen zoektocht.

.

Het Evangelisch Werkverband, waar ik me voor in mag zetten, wil biddend zoeken naar en werken aan geestelijke vernieuwing voor de kerk. Maar die vernieuwing begint in mijn leven en in het leven van andere gelovigen. Hoe kan het evangelie werkelijk verrassend en nieuw voor ons zijn? Hoe kunnen we met oprechtheid en echtheid enthousiast zijn voor koning Jezus! Met onze mond spreken we over de rijkdom van het evangelie. Maar onze kerkdiensten én onze levens getuigen eerder van geestelijke dufheid en matheid. Het evangelie is een mooi verhaal, maar wat werkt het uit in de dagelijkse werkelijkheid van mijn leven? Erváár ik de rijkdom van het evangelie ook? De crisis der echtheid is ook de vraag naar de echtheid van mijn geloofsrelatie met God.

.

 

.

Niets nieuws onder de zon.

.

De zoektocht naar echtheid is niet nieuw. Ook een boer als Amos ging met z'n klompen door de porseleinkast van de eredienst heen in zijn tijd. Het zijn heftige woorden die hij spreekt namens zijn Heer: 'Ik haat, Ik veracht uw feesten, en kan uw samenkomsten niet luchten. Ja, als gij Mij brandoffers brengt, en uw spijsoffers, heb Ik daaraan geen welgevallen.... Doe van Mij weg het getier van uw liederen, het getokkel van uw harpen wil Ik niet horen.'

.

 

.

Hoe kijkt God tegen ónze erediensten aan?

.

Ik worstel met die vraag: Hoe kijkt God naar ónze erediensten, naar onze kerk?

.

Zou het kunnen zijn dat God van onze bijeenkomsten zegt: Ik haat, ik veracht uw feesten..? Ik kan uw samenkomsten niet luchten. Maar wat moet er dan anders?

.

Hoe doorbreek ik de grauwheid en de sleur van mijn persoonlijk geestelijk leven, van onze erediensten en van ons kerkelijk leven?

.

 

.

Geen vormen, maar inhoud.

.

Geestelijke vernieuwing in de kerk wordt al gauw gezocht in bepaalde vormen.

.

We praten over de liederen die we zingen, de instrumenten die erbij horen.

.

Ik geloof, dat je God volmaakt kunt aanbidden op hele noten. Net zo goed als je Hem volmaakt kunt aanbidden met de praiseband. Maar beiden kunnen tot religieuze sleur verwoorden. Het gaat om de gesteldheid van je hart en om de werking van de Heilige Geest.

.

Eredienst kan God-geklaagd worden! Want wij vangen God niet in onze vormen.

.

Worstelend op zoek naar echtheid in ons geloof en in ons vieren: hoe ervaren wij dat vandaag in ons leven en in onze kerken?  Luisteren naar de Geest van God kost soms behoorlijk wat inspanning.

.

 

.

»
http://www.ewv.nl
»
How Does Unction Function?
»
Preken moeten over het leven gaan
»
Wat is ‘expository preaching’?
»
De kerk moet nu spreken
»
How the Text Can Form the Sermon
»
A Primer on Preaching like Jesus
»
Only Human
»
Het geheim van de preek
"Wij prediken Christus, de kracht van God en de wijsheid van God!" (1 Korintiërs 1:24)